| Munurin á rottu og mús | |||||
|
|||||
| Rotta Rattus norvegicus Bergenhout, 1769 | |||||
|
|||||
| |
|||||
| Minkur Mustela vision Schreber, 1777 | |||||
|
|||||
Hetta er minkurin, sum varð skotin í Tórshavn 01.10.2011. Sum tit síggja, so varð høvdið næstan kvett av, so skjúttararnir hava verið dugnaligir. Útstapparin hevur verið ikki minni dugnaligur, tí hetta varð eitt stórarbeiði hjá honum. Tøkutennirnar á minkinum eru brotnar, so vit ivast í, um hetta ikki mann verða ein minkur, sum er sloppin úr fangilsi. Myndirnar eru sendar til ein serfrøðing, og nú bíða vit bert eftir hansara svari. |
|||||
Minkur finst ikki upprunaliga í føroysku náttúruni, so vit mugu vóna, at hesin er eitt eindømi, og at betur verður ansað eftir, tá flutningur kemur til landið! |
|||||
|
|||||
| Ringkópanósi Phoca hispida sæddur í Suðuroy | |||||
|
|||||
| Les grein |
|||||
| Dvørgflogmús Pipistrellus pygmaeus | |||||
|
|||||
Tann 18. april 2011 fann Siggert Patursson eina dvørgflogmús Pipistrellus pygmaeus (55 KhZ ) í Tórshavn. |
|||||
Dvørgflogmús Pipistrellus pygmaeus er bert funnin eina ferð áður í Føroyum, og tað var í Sandoy í november 1993. |
|||||
| E.S. Hetta er tann seinna flogmúsin, ið higartil er funnin í 2011. Ta fyrru fann Hans Meinhard í Eyðansstovu 24. februar í Mykinesi. Hon er ikki kannað nærri, so slagið er ikki eyðmerkt enn. | |||||
|
|||||
| Listi yvir flogmýs, sæddar í Føroyum áðrenn 31.12.2010 |
|||||
| Hýggiflogmús Vespertilio murinus | |||||
![]() |
|||||
|
|||||
![]() |
12. september 2010 sá Trygvi Midjord eina flogmús á grannahúsinum hjá sær í Hvalba. Rúni Thomsen tók síðani myndir av flogmúsini og fangaði hana. |
![]() |
|||
14. september 2010: Vit hava helst eina flogmúsainnrás í løtuni, tí Hjørdis Hávarsá sigur, at í minsta lagið 3-4 flúgva runt í Norðoyri. Somuleiðis flúgva í minsta lagið 4 flogmýs runt her í Nólsoy. |
|||||
14. oktober 2010 hava higartil 20 persónar fráboðað í minsta lagið 30 ymiskar flogmýs, sum eru sæddar í Føroyum í ár. |
|||||
| Trøllflogmús Pipistrellus nathusii | ![]() |
||||
| Ljóðupptøka av trøllflogmús úti í Nólsoy september 2010 |
|||||
|
|||||
| Seyður etur tara fyri at fáa salt og jod | |||||
![]() |
|||||
| Trøllflogmús Pipistrellus nathusii funnin í Nólsoy 16.01.2010 | |||||
![]() |
16. januar 2010 fann Mikkjal Holm eina hálvdeyða trøllflogmús hangandi á vegginum úti á Matvørubúðini hjá Hervør Hansen í Nólsoy. Talan var um ein hann, sum einans vigaði 5.5g. Hetta er tann næsta trøllflogmúsin, sum nakrantíð funnin í Føroyum í januar mánaði, hin var funnin í Sumba 09.01.1992. |
![]() |
|||
| Flogmýs eru fráboðaðar í Føroyum alt árið við undantaki av apríl mánaði, so kanska skulu vit til at rokna flogmýsnar upp í flytifuglarnar og bert knýta "mús" í endanum av navninum. | |||||
| Músakanningarnar halda fram | |||||
|
|||||
| Dr. Yingguang Frank Chan (CV) arbeiðir við m.a. músakanningum á Max-Planck-Instituttinum í Týsklandi. | |||||
| Les frágreiðingina hjá Frank Chan um endamálið við ferðini til Føroyar og hendingar á túrinum | |||||
| M.Sc. Emilie Hardouin tørvar bert 1 ár í at verða liðug við sítt Phd projekt um mýs úr Antarktisku økjunum í sama Institutinum. Vitja heimasíðuna hjá Emilie Hardouin | |||||
| Kanningarnar hjá Dr. Eleanor Jones (sjá niðriundir) vístu millum annað, at føroyska músin er rættiliga serstøk. Á nøkrum av oyggjunum eru mýsnar størri, nógv innanørdar og hava eisini sera lítlil frábrygdi í teirra DNA. Tílíkar mýs tørvaði Dr. Chan, so tí komu hann og Emilie Hardouin til Føroyar at fanga nakrar livandi, til at taka við sær til Týsklands til nærri kanningar. Millum annað skulu tær parast við laboratoriumúsum. Ms Hardouin fer serliga at kanna, hvussu skjótt mýsnar kunnu tillaga seg at liva í oydnum økjum, ið líkjast Føroyum. | |||||
| Vit kunnu nú bert gleða okkum til at síggja úrslitið frá teirra kanningum! | |||||
| Eg haldi tað verða ógvuliga áhugavert, at 2 mýs doyðu av tí nørandi týska músafóðrinum, beinan vegin tær komu til Týskland. Fleiri aðrar mundu doyð, men so skjótt tær fingu tað vanliga "føroyska" músafóðrið aftur, komu tær fyri seg beinan vegin og trívast nú væl. | |||||
| Myndamappan hjá Frank Chan inni á Flickr | |||||
|
|||||
![]() |
|||||
Áhugaverd músakanning nevnd mýs og (víkingar?) menn |
|||||
| 1. oktober 2008 kundi mann á BBC lesa, at ein sera áhugaverd grein var skrivað um, hvussu man við at kanna DNA av músum, kundi fylgja slóðini av fornum búsetingum av fólki í serliga Stórabretlandi. | |||||
| Eg havi havt áhuga í músum - eins og so nógvum øðrum - alt mítt lív, og seinast í sjeytiárunum byrjaði eg av álvara at savna inn føroyskar mýs til nærri kanningar. Gjøgnum Dánjal Petur Højgaard kom eg á heysti í 2005 í samband við Eleanor Jones, som lesur á University of York - og á henda hátt komu Føroyar við í "Víkingamúsakanningina". Eyðfinn Magnussen kom somuleiðis við inn í kanningina saman við tveimum av hansara næmingum, sum í samstarvi við University of York skrivaðu teirra BSc Thesis, sum sjálsagt umrøddi føroysku mýsnar. Eleanor Jones hevur verið í Føroyum, og tann eina dagin var hon í Nólsoy, har hon fekk handað 2 kilo av føroyskum músum til sínar DNA kanningar. |
|||||
Í løtuni kannar Eleanor sambandi millum mýsnar úr m. a. Orkney oyggjunum og tær úr Føroyum, Íslandi, Grønlandi og New Foundlandi. Spennandi verður at síggja úrslitið av hesum kanningum. |
|||||
Gomul opna deyð í Nólsoy |
|||||
| 17. september 2008 akaði ein gamal kviðin láturkópur seg upp á land í Halgutoft í Nólsoy og legði seg at doyggja. Láturkópurin hevði sera slitnar tenn. Bjarni Mikkelsen, sum er lívfrøðingur, sigur, at han áður hevur sæð 27 ára gamlar láturkópar, hvørs tenn ikki vóru nær so slitnar, sum á hesi opnuni. Um eg skuldi mett um aldurin á hesum láturkópinum, vildi eg mett hann at vera umleið 30 til 40 ára gamlan. Eg havi so aldri áður sæð so slitnar tenn. Opnan máldi 195 cm úr enda í enda, og ófødningurin var 87 cm. langur. |
|||||
Trøllflogmús fleygað í Nólsoy |
|||||
Miðalstødd: 46 - 55 mm long, vekt 6 - 15,5 g, oyruni 10 - 14 mm long, flog 220 - 250 mm. |
|||||
Týsdagin 15. september 2008 vórðu nólsoyingar varugir við í minsta lagið 2 flogmýs, ið flugu runt í bygdini. Góð ráð vóru dýr, men so hitti Jens-Kjeld upp á at býta netið út á síni fleygastong við eitt annað, ið hevði smærri meskur, og dagin eftir eydnaðist tað tí garvaða fleygamanninum René Hansen at fleygað aðra av flogmýsnum. Neyðugt var at fara fram við størsta varsemi, tí flogmýs kunnu vera fongdar við hundagalskapi (rabies). |
|||||
Tann fyrsta trøllflogmúsin var skrásett í Føroyum í 1987, og síðan tá er hon fráboðað við vissu 7 ferðir, so trøllflogmús er vanligasta flogmúsin, ið vitjar her á landi. |
|||||
Orsøkin til at tær koma til Føroyar er helst, at tær fara av kósini, tá tær ferðast millum lond. Og tær kunnu flúgva langa leið, tí longsti teinurin ein merkt trøllflogmús hevur flogið, var so langt sum 1600 km. |
|||||
| Og lat okkum so sláa tað fast - flogmýs eru ikki blindar, men hvíla um dagin og veiða um náttina. Tær leggja til merkis allar rørslur og renna ikki á nakrar forðingar í náttarmyrkrinum, tí tær nýta ultraljóð. | |||||
| Trøllflogmús er sjáldsom í Vestureuropa og meira vanlig í Eystureuropa. Hon finst frá Eystureuropa til Ural, Kaukasus og Vesturasia. Hon sæst í Norðurlondum, er sjáldsom í til dømis Svøríki, men er meira vanlig í Miðspania og Suðurportugal. Fyrstu ferð, bretar skrásettu eina trøllflogmús við einum unga hangandi á búkinum, var so seint sum í 1997. | |||||
Haran í Nólsoy |
|||||
| Umráðandi er at fáa harur úr øðrum oyggjum, so stovnurin í Nólsoy ikki verður innarørur. Hesin haruungin - ein hon - kom av Oyri í 2004. Hon fekk ein høsnaring í annað oyra, so hon skuldi kunna kennast aftur, um hon fall fyri onkrari kúlu; men enn hevur hon so ikki spurst aftur. Vónandi spelar hon enn runt úti í haganum í Nólsoy. | |||||
Strandaður láturkópahvølpur Halichoerus grypus |
|||||
| Leygarkvøldið 29. desember 2007, lá hesin úthungraði ungi láturkópurin í Stokkvík í Nólsoy. Láturkópur leggur í november og desember, og á hvølpinum sást enn tann síðsti farrin av nósaullini, so hann var um 1 mánaða gamal. Helst er hann skolaður út úr einum kópalátri, seinast tað var ódnarveður, og hevur mist mammu sína burtur. Reyði liturin hann hevur á sær, er helst máling/patent, ið hann hevur fingið á seg, av at ámast ov nær nótini í onkrum laksaaliringi. | |||||
Nísa Phocoena phocoena vitjaði Nólsoy í 2007 |
|||||
Steinkópur Phoca vitulina vitjaði Nólsoy í 2001 |
|||||
Roysningur Odobenus rosmarus vitjaði Nólsoy í 1998 |
|||||
| Roysningar Odobenus rosmarus í Føroyum | |||||
Vit hava 17 skrásettar fráboðanir um roysning í Føroyum síðan umleið 1810. Helst er talan um 14 ymiskar roysningar, har teir 3 vórðu fráboðaðir úr Nólsoy. |
|||||
Skeggkópur Erignathus barbatus vitjaði Nólsoy í 1995 |
|||||
| Og í Eysturoy í 2010 | |||||
|
|||||
|
|||||
Hesin nósin Halichoerus grypus vitjaði í Nólsoy í 1986 |
|||||
Loðskinnið á láturkópi hevur eitt ríkt litspæl. Brimlarnir eru myrkir ella svartir við skiftandi fjøld av døkkum og hvítum blettum - einamest um bringu og búk. Opnurnar eru gráar ella silvurlittar á bakinum við ljóslittari bringu og skiftandi fjøld av dimmum plettum. Ungkópur hevur ljóst og meira sprøklut loðskinn, ið stundum eisini er brúnligt. Ungkópur hevur ofta slitnan hárleysan feld undir búkinum. Miðlingakópur er nakað myrkari. Kópur, sum hevur ligið á landi og er vorðin turrur, verður ljósari á liti - stundum næstan hvítur. |
|||||
| Kelda: Bjarni Mikkelsen, lívfrøðingur | |||||
|
|||||
Bløðrukópahvølpur Cystophora cristata vitjaði Nólsoy í 1984 |
|||||
|
|||||